No ano 2023, a área sanitaria de Vigo acadou a cifra máis alta de suicidios da súa serie histórica con 69 casos rexistrados. Esta cifra, xunto coa tendencia á alza observada nos últimos anos —56 casos en 2021, 67 en 2022 e 69 en 2023— evidencia que a situación non só non se estabilizou, senón que continúa empeorando, situando esta área como unha zona de risco persistente e emerxente.
O Plan de Prevención do Suicidio en Galicia nace cun dobre obxectivo: por unha banda, reducir a taxa de suicidios na comunidade e, por outra, diminuír o sufrimento das persoas que atravesan unha crise suicida, así como o das súas familias e persoas achegadas. Este plan aposta por unha visión integral e multisectorial e promove accións que van máis alá da intervención sanitaria, incorporando tamén os ámbitos educativo, social e comunitario.
O programa TREBA PROXECTO VITAL enmárcase nesta estratexia, ofrecendo un servizo de prevención e atención no Concello de Redondela, un enclave estratéxico situado entre os dous concellos máis poboados da provincia de Pontevedra, con fortes conexións funcionais entre as dúas áreas sanitarias. Isto converte a Redondela nun punto clave para o despregue de recursos que dean resposta coordinada e eficaz ás necesidades da poboación.
A conduta suicida é o resultado da interacción de múltiples factores psicolóxicos, sociais e culturais. A presenza de estigma, falta de recursos accesibles e o descoñecemento sobre como pedir axuda son barreiras que impiden que moitas persoas poidan acceder a apoio profesional a tempo.
Por todo isto, é esencial contar cun servizo de prevención de proximidade, inserido na estrutura social e sociosanitaria do concello que sexa accesible, sostido no tempo e cun enfoque comunitario. Este tipo de recurso permite a detección temperá, a intervención inmediata e o acompañamento continuado das persoas en situación de risco.
O proxecto TREBA PROXECTO VITAL propón ademais establecer mecanismos de coordinación entre diferentes axentes da contorna, sumando esforzos con entidades e institucións dos ámbitos da saúde, servizos sociais, educación e terceiro sector. A resposta ao suicidio debe ser integradora e compartida, xa que o seu impacto vai moito máis alá do ámbito individual: afecta de forma profunda ao tecido familiar e comunitario.
A Xunta de Galicia, a través do Plan de Prevención do Suicidio, establece unha estratexia clara e multisectorial para abordar a conduta suicida na comunidade. Este plan recolle unha serie de liñas estratéxicas e medidas orientadas a reducir a incidencia do suicidio e a ofrecer unha resposta integral, sostida e coordinada dende os distintos ámbitos implicados: sanitario, social, educativo e comunitario.
Neste marco, o programa TREBA PROXECTO VITAL deséñase e implántase en plena consonancia cos obxectivos e prioridades establecidos polo Sistema Galego de Saúde (Sergas) e a Consellería de Sanidade, integrando nos seus eixos de actuación os principios e medidas clave do plan autonómico.
En primeiro lugar, TREBA PROXECTO VITAL contribúe á coordinación interinstitucional, promovendo a colaboración entre servizos municipais, entidades sociais, profesionais sanitarios, centros educativos e outros axentes da contorna. Esta coordinación é fundamental para garantir unha intervención eficaz e sostida no tempo, favorecendo a detección precoz de situacións de risco e a continuidade na atención.
Así mesmo, o programa pon unha forte énfase na sensibilización e na loita contra o estigma asociado á saúde mental e ao suicidio. A través de campañas informativas, actividades de concienciación e a conmemoración do Día Mundial para a Prevención do Suicidio, TREBA PROXECTO VITAL busca fomentar unha mirada máis comprensiva e empática, promovendo que as persoas poidan expresar o seu malestar e acceder a axuda sen medo nin vergoña.
No ámbito da prevención e intervención directa, o programa ofrece atención psicoterapéutica individual e grupal, acompañamento emocional e asesoramento a persoas en situación de risco, co obxectivo de garantir unha resposta profesional, próxima e accesible. Ademais, incorpora ferramentas baseadas na evidencia, como o Plan de Seguridade, e elabora materiais de apoio dirixidos tanto ás persoas afectadas como aos seus familiares.
A formación de profesionais e axentes clave da comunidade é outro dos piares do programa, en liña coas directrices do Plan galego. TREBA PROXECTO VITAL contempla accións formativas dirixidas a persoal sanitario, educativo, social, forzas e corpos de seguridade, así como a entidades sociais, coa fin de mellorar a súa capacidade de detección, intervención e acompañamento ante situacións de risco suicida.
Finalmente, o programa tamén aborda a posvención, ofrecendo espazos de apoio a persoas superviventes —familiares, amizades ou persoas achegadas— que sufriron a perda dun ser querido por suicidio. Esta atención específica busca reducir o impacto emocional e evitar a cronificación do sufrimento, favorecendo a recuperación e o fortalecemento das redes de apoio.
En conxunto, TREBA PROXECTO VITAL desenvolve accións directamente vinculadas coas liñas estratéxicas recollidas no Plan de Prevención do Suicidio en Galicia, asumindo o compromiso de actuar de forma coordinada, sostida e eficaz fronte a unha problemática que require unha resposta colectiva e articulada dende todos os niveis da sociedade.